“Yazdıklarıma katılanlar ellerini kaldırsın, katılmayanlar standartlarını yükseltsin”

“Yazdıklarıma katılanlar ellerini kaldırsın, katılmayanlar standartlarını yükseltsin”

Tamer Büyükyılmaz*

 

Sevgili GençTod çatısı altında buluşmuş meslektaşlarım,

Bu yazı, European Board of Orthodontists (EBO) belgelendirme süreci ile ilgili, sizlerden gelen istek üzerine kaleme alınmıştır. İlk bölümde, özel olarak EBO hakkındaki benim toplayabildiğim bilgileri, sonrasında da genel olarak ortodontide yetkinlik ile ilgili kişisel görüşlerimi bulacaksınız.

European Orthodontic Society (EOS) bünyesinde 1996’da kurulan EBO, Avrupa’daki ortodontistleri, bireysel mesleki becerilerini geliştirmeleri için teşvik etmek amacıyla kurulmuştur. Oluşturulan sınav sistemi ile kendi ülkelerinde geçerli eğitimi almış ortodontistlerin, tedavilerinin sonuçlarını meslektaşlarının incelemesine sunmaları hedeflenmiştir. Tedavilerin kalitesi; Avrupa Ortodonti Birliği yönetim kurulu’nun (Council of the European Orthodontic Society) aday gösterdiği Avrupa’lı ortodontistlerden oluşan sınav komisyonu tarafından değerlendirilmektedir.

EBO içerisinde; tam veya aktif (Full), geçici (Provisional) ve onursal (Honorary) olmak üzere 3 farklı üyelik bulunmaktadır. Bu yazıda ilk iki grup hakkında bilgi verilecektir.

İlk grup olan tam üyelik için EBO sınavı ilk kez 1997 yılında Valencia’da yapılmış ve bugüne kadar 124 (Türkiye’den 1 tane) ortodontist yetkinlik belgesi almaya hak kazanmıştır. Tam üyelik için; 5 yıldan fazla ortodontist olarak çalışmakta olan adaylar, ayrıntılı olarak sınıflandırılmış maloklüzyon gruplarında tedavi ettikleri ve uzun dönem takibini yaptıkları 8 hastaya ait kayıtları sunmak zorundadır.  Burada amaç, adayın farklı maloklüzyon gruplarını tedavi edebildiğini görebilmektir. Doğaldır ki, önceden hangi vakanın “board” vakası olabileceğini kestirmek, tedavinin gidişatındaki zorluklar, hastanın işbirliği, hastanın yer değiştirmesi gibi unsurlar yüzünden her zaman mümkün olmamaktadır. Bu nedenle asıl amaç, ortodontistin her vakayı “board” vakası olarak değerlendirerek kayıt toplaması, tanı koyması ve “board” standartlarında tedavi sonuçlarına ulaşmaya çabalama alışkanlığının ortaya çıkması ve zamanla  kendiliğinden gelişen bir çalışma şekline dönüşmesini sağlamaktır.

Vakaların değerlendirmeye sunulmasının ardından sınavın sözlü bölümüne geçilmektedir. Bu bölümde adaylar ilk olarak, kendilerine verilen daha önce görmedikleri 2 vakanın kayıtları üzerinden tanı ve tedavi planlarını hazırlayarak sınav komisyonu önünde savunmalarını yaparlar. Daha sonra kendi sundukları arasından seçilen vaka(lar) üzerinde yaptıkları tedavileri ve/veya yapılabilecek farklı tedavi yöntemlerinin kritik bir değerlendirmesini yaparlar. Böylece adayların kanıta dayalı olarak geliştirdikleri tedavi planları ve bu planları hastanın ihtiyaçlarına göre nasıl uyumlandırdıkları ve uyguladıkları değerlendirilir. Detaylı incelemelerden sonra yapılan tartışmalar, tedavi sırasında gelişen zorluklardan, yapılan hatalardan öğrenilmesini ve mümkünse ileride daha iyisinin yapılabilmesini amaçlamaktadır.

İkinci grup olan geçici üyelik, ilk kez 2012 yılında başlatılmıştır. Bugüne kadar EBO içerisinde 38 geçici üye (Türkiye’den 1 tane) bulunmaktadır. Amaç, tam üye olmayı düşünen genç ortodonti uzmanlarını çıktıkları bu yolda desteklemektir. Geçici üye olmak isteyen adaylar; aldıkları geçerli uzmanlık eğitimlerini tamamlamalarının ardından 2 yıl içerisinde başvurularını yaparlar. Uzmanlık eğitimleri sırasında tedavi ettikleri, yukarıda sözü edilen maloklüzyon gruplarından 2 vakayı sunmaları yeterlidir. Bu vakaların sadece başlangıç ve bitiş kayıtları yeterli olup uzun dönem sonuçlarının sunulması gerekmemektedir. Tam üyelik için yapılan sözlü sınavın aynısı geçici üyelik için de yapılmaktadır. Sözlü sınav sonunda başarılı olan adaylar, geçici üye olurlar ve önlerindeki 6 yıl içerisinde de tam üyelik için gereken, geriye kalan uygun maloklüzyon gruplarındaki, 6 vakayı uzun dönem sonuçlarıyla birlikte tamamlayarak sunmak zorundadırlar.

Ortodontistler, uzmanlık eğitimlerini tamamladıktan sonraki ilk yıllarında, akıl danışabilecekleri hocalarından uzaklaştıklarından, ekonomik ihtiyaçları arttığından ve meslektaşları ile girdikleri doğal rekabet yüzünden zaman zaman tedavi kalitelerinden ödün vermek zorunda kalabilmektedir. Geçici üyelik, genç ortodontistlere erken dönemde kendi tedavi sonuçlarına eleştirel yaklaşma fırsatı vermektedir. Tam üyelik yolunda ilerlemekten vazgeçmelerini engellemektedir. Meslektaşlarından geride kalmama hissinin yarattığı itici gücü oluşturmakta, böylece uzmanlık eğitimi sırasında aldıkları bilgileri ve kazandıkları becerileri arttırarak, hastalarına sundukları hizmetin kalitesini daha üst seviyelere taşıma gayretlerini geliştirmektedir.

EBO sınavı için gereken kriterlerin, ortodonti bölümlerinde verilen uzmanlık eğitiminin içerisine  yerleştirilmesi kuşkusuz çok değerlidir. Örneğin, Viyana ortodonti bölümünde uzman olabilmek için, geçici EBO üyeliğine başvurmak üzere 2 vakanın hazırlanmış olması zorunluluğu bulunmaktadır. Böylece, ortodonti bölümleri, mezunlarının EBO sınavını geçme oranlarını, verdikleri eğitimlerin kalitesini değerlendirme fırsatı ve dolayısıyla bir tanıtım unsuru olarak kullanabilmektedirler.

Hepimiz, dişleri iyi bir oklüzyon için sıralayabilmek ve dengeli yüzler yaratabilmek için elimizden gelenin en iyisini yaptığımızı düşünüyoruz. Peki, tedavi sonuçlarımızın kalitesini ölçüyor muyuz? Ölçerken tutarlı mıyız? İşte, EBO veya benzeri ölçme sistemleri bize bu şansı vermektedir.  İyi bir ortodontist olmak için kitaplara, öğretmenlere ve farklı şeyler görmeye ihtiyacımız var. Bilgi kimdeyse ve nerdeyse gidip bulacağız. Cesur olacağız. Tedavi sonuçlarımızı meslektaşlarımızın eleştirisine sunmaktan çekinmeyeceğiz. Bütünlüklü olmak; kimse bakmazken ne yaptığımızdır, bütünlüklü olacağız. Bitirme aşamasında sabırlı olmaya, küçük detaylara odaklanmaya hazırlıklı ve sadık olacağız. Hepimiz iyi yaptığımız işi severiz, sevdikçe daha da iyisini yapmaya çalışırız.

Kuşkusuz, yolu bilmek ile yolu yürümek aynı şey değildir. Artık yolu bildiğinize göre, yürümek te sizin elinizde. Ne kadar iyi ortodontist olduğunuzu gösterin…

 

*Doç. Dr., Ortodonti Uzmanı Tamer Buyukyilmaz

European Board of Orthodontists (EBO) aktif üyesi

Angle Society of Europe (ASE) aktif üyesi

 

Okuma Listesi:

  1. Sandler PJ, Duterloo HS. European board of orthodontists: a professional challenge. J Orthod 2003;30(1):59–71.
  2. Duterloo HS, Planche PG. European board of orthodontists. An illustrated guide to prepare for the examination, 4th ed. 2013.
  3. www.eoseurope.org/ebo/instructions
  4. Vaden JL, Kokich VG. American board of orthodontics past, present and future. Am J Orthod Dentofac Orthop 2000;117(5):530–3.
  5. Duterloo HS, Sandler PJ. A comparison of current Orthodontic Board examinations. J Orthod 2004;31:98–104.
  6. Cozzani M, Weiland F. European Board of Orthodontists. International Orthodontics 2016;14:206-213.
  7. Kokich VG. How good are you? Am J Orthod Dentofacial Orthop 2011;140:1.